Bumagsak ang makapal na sobre sa ibabaw ng mesa.
Nanginig ang mga kamay ko habang tinititigan ang mga nakasulat sa labas nito.
“Ano ito?” tanong ko.
“Buksan ninyo, Pa,” sagot ni Jason.
Huminga nang malalim si Clarisse at tumalikod. Hindi niya kayang tumingin sa akin.
Dahan-dahan kong binuksan ang sobre.
Ang unang dokumento sa ibabaw ay 1 makapal na stack ng opisyal na hospital billing statements mula sa 1 pribadong ospital sa Quezon City.
May petsa ito 4 na taon na ang nakakalipas.
Ito ang panahon kung kailan na-admit ang aking asawang si Teresa sa Intensive Care Unit sa loob ng 45 na araw.
Binasang maigi ng aking mga mata ang bawat numero.
Kabuuang halaga: ₱3,850,000.
Sa ilalim ng bawat resibo, may opisyal na pirma ng nagbayad.
Hindi pangalan ko ang nakalagay.
Hindi rin si Gabriel.
Lalong hindi si Dennis.
Pangalan ni Clarisse ang nakasulat sa bawat resibo.
“Paano nangyari ito?” nauutal kong tanong. “Ang sabi nina Gabriel at Dennis noon, nagtulungan silang dalawa para bayaran ang naiwang utang sa ospital!”
Lumapit si Jason sa tabi ng kanyang asawa at inakbayan ito.
“Nagsinungaling sila sa inyo, Pa,” diretsang wika ni Jason. “Noong mga panahong iyon, nagtago sina Kuya Gabriel at Kuya Dennis. Sinabi nilang gipit sila sa negosyo at walang mailalabas na kahit ₱1,000.”
Ikinasa ni Jason ang sumunod na papel sa aking harapan.
Isa itong Certificate of Full Payment para sa 1 housing loan, kasama ang Deed of Absolute Sale ng 1 2-bedroom condominium unit sa Mandaluyong.
“Ito ang sariling condo unit na binili ni Clarisse bago kami ikasal,” paliwanag ni Jason. “Ibinenta niya iyan nang rush, mas mababa sa totoong market value, para lang mabayaran ang ₱3.85 milyon na bayarin sa ospital ni Mama Teresa.”
Napako ang tingin ko sa dokumento.
Naalala ko ang araw na nailabas si Teresa mula sa ospital.
Ipinagmalaki sa akin ni Gabriel na siya ang nakipag-usap sa finance department ng ospital.
Sinabi naman ni Dennis na halos maubos ang savings niya para lamang maipagamot ang kanilang ina.
Naniwala ako sa kanila.
Kaya noong pumasok ang ₱32 milyon mula sa bentahan ng lupa, pakiramdam ko ay utang na loob ko sa 2 kong anak na lalaki ang ibalik sa kanila ang perang inakala kong ginastos nila para sa kanilang ina.
“Bakit hindi mo sinabi sa akin, Clarisse?” nanginginig kong tanong.
Humarap sa akin si Clarisse. Tumulo ang luha mula sa kanyang mga mata.
“Dahil noong mga panahong iyon, Pa, inatake kayo sa puso sa sobrang lungkot at stress. Mahina ang inyong katawan. Sinabihan kami ng doktor na huwag kayong bibigyan ng anumang problema sa pananalapi dahil baka hindi kayo magtagal.”
Pinunasan ni Clarisse ang kanyang pisngi gamit ang likod ng kanyang kamay.
“Nakiusap ako kina Kuya Gabriel at Dennis na dalawin man lang si Mama noong mga huling araw niya. Alam ninyo po ba kung ano ang sagot nila? Sinabi nila na abala sila sa kani-kanilang trabaho. Pumupunta lamang sila kapag natutulog kayo para magmukhang nagbabantay sila!”
Ibinaba pa ni Jason ang isa pang hanay ng mga resibo.
Mga resibo ito ng maintenance medicine ng aking asawa sa loob ng 3 taon bago siya tuluyang nawala.
Lahat ng resibo, may kabuuang halaga na humigit-kumulang ₱650,000.
Lahat ay binayaran gamit ang credit card at sahod ni Clarisse.
“Si Clarisse ang nagpalit ng mga diaper ni Mama Teresa,” mariing sabi ni Jason. “Si Clarisse ang nagpuyat gabi-gabi para i-check ang oxygen tank. Si Clarisse ang nagpunas ng katawan niya. Habang ang 2 ninyong anak na lalaki, nagpapakita lamang tuwing Pasko para humingi ng regalo.”
Parang pinipiga ang aking dibdib sa matinding hiya at pagsisisi.
Naalala ko kung paano ko paulit-ulit na sinabihan si Clarisse noon na huwag masyadong makialam sa mga usaping pampamilya dahil may sarili na siyang asawa.
Naalala ko kung paano ko ibinukod ang aking sarili at ipinagmalaki sa lahat na ang 2 kong anak na lalaki ang magiging sandigan ko sa pagtanda.
At ngayon, matapos makatanggap ng tig-₱15 milyon ang 2 kong anak, itinulak nila ako papunta rito nang walang pagdadalawang-isip.
Hindi nagtagal, tumunog muli ang telepono ni Clarisse.
Si Dennis naman ang tumatawag sa video call.
Kinuha ko ang telepono mula sa mesa at sinagot ito.
Bumungad sa screen ang mukha ni Dennis, nakaupo sa 1 marangyang sala, umiinom ng mamahaling kape.
“Ate, natanggap mo ba ang mensahe ni Kuya Gabriel? Pakiusap lang, huwag mo nang guguluhin si Papa tungkol sa mga gastusin. May pensiyon naman siya buwan-buwan—”
Natigilan si Dennis nang makita ang mukha ko sa screen.
“P-Papa?”
“Dennis,” tawag ko sa kanyang pangalan gamit ang boses na puno ng pait.
“Pa! Nakapagpahinga na po ba kayo? Nag-aalala lang kami ni Kuya sa inyo—”
“Nasaan ang ₱3.85 milyon na sinabi ninyong ibinayad ninyo sa ospital ng nanay ninyo 4 na taon na ang nakararaan?” putol ko sa kanyang sinasabi.
Nawala ang kulay sa mukha ni Dennis.
“P-Pa… ano pong pinagsasabi ninyo?”
“Hawak ko rito ang lahat ng opisyal na dokumento. Hawak ko ang Deed of Sale ng condominium ng kapatid ninyo na ibinenta niya para lang mailigtas ang nanay ninyo habang kayong 2 ay nagtatago!”
Hindi nakasagot si Dennis. Nagsimulang manginig ang kanyang mga labi.
“I-loudspeaker mo ang tawag at i-conference call mo ang kuya mo ngayon din,” utos ko sa malamig na tinig.
Makalipas ang 2 minuto, nasa screen na rin si Gabriel.
Halatang gulat si Gabriel nang makita ang sitwasyon.
“Pa, ano po ang problema?” tanong ni Gabriel, sinusubukang maging kalmado.
“Kailan naging kapalit ng pag-aalaga sa akin ang kawalan ng mana ng kapatid ninyo, Gabriel?” tanong ko.
Natahimik ang kabilang linya.
“Ibinigay ko sa inyo ang tig-₱15 milyon dahil inakala kong naging tapat kayong mga anak. Inakala kong ginawa ninyo ang lahat para sa nanay ninyo. Pero ang totoo, ninakawan ninyo ang kapatid ninyo ng karapatan, at ginamit ninyo ang sakripisyo niya para magkamal ng pera!”
Sumingit si Gabriel, medyo tumaas ang boses.
“Pa, amin na ang perang iyon! Naipirma na ninyo ang bank transfer! Legal na sa amin ang tig-₱15 milyon! Hindi ninyo na mababawi iyon nang ganoon kadali!”
Umarko ang kilay ko.
Doon ko tuluyang napatunayan kung anong uri ng mga tao ang pinalaki ko sa katauhan ng 2 kong anak na lalaki.
Wala silang pakialam sa akin. Ang tanging mahalaga sa kanila ay ang pera.
“Makinig kayong 2 sa akin nang mabuti,” mariin kong sabi sa screen.
“Tungkol sa tig-₱15 milyon na nasa inyong mga account, totoo, naipasa ko na iyon. Ngunit nakalimutan ninyo ang 1 mahalagang detalye.”
Nagtatakang tumingin si Dennis sa screen.
“Ang lupang ibinenta sa Bulacan ay may kabuuang sukat na 2 ektarya,” patuloy ko. “1 ektarya pa lamang ang binili ng korporasyon. Ang natitirang 1 ektarya ay kasalukuyang pinoproseso para sa 1 commercial development project na nagkakahalaga ng ₱45 milyon.”
Nanlaki ang mga mata nina Gabriel at Dennis sa screen.
“Bukod pa roon,” dagdag ko, “mayroon akong 3 commercial stalls sa palengke ng San Jose del Monte na nagpapasok ng ₱85,000 buwan-buwan, na nakapangalan pa rin sa akin nang buo.”
Bumilis ang paghinga ni Gabriel.
“P-Pa… bakit hindi ninyo sinabi sa amin ito dati?”
“Dahil gusto kong makita kung ano ang gagawin ninyo kapag nakuha na ninyo ang inakala ninyong buong kayamanan ko.”
Tumingin ako kay Jason at kay Clarisse.
“Bukas na bukas din, pupunta ako sa opisina ng aking abogado, si Atty. Mendoza. Gagawin ko ang 1 pormal na Last Will and Testament.”
Nagsalita si Dennis, halatang natataranta.
“Pa, huwag naman po kayong magpadalos-dalos! Pwede po kayong tumira rito sa bahay ko sa Makati! May 4 kaming bakanteng kuwarto rito!”
“Sa akin na lang po kayo, Pa!” singit ni Gabriel. “May private nurse pa akong kukunin para sa inyo!”
Napangiti ako nang mapait.
“Huli na ang lahat.”
“Pa!” sigaw ni Gabriel.
“Lahat ng natitira kong ari-arian—ang 1 ektaryang lupa na nagkakahalaga ng ₱45 milyon, ang 3 commercial stalls, at ang natitirang ₱2 milyon sa aking bangko—ay buong-buong mapupunta kay Clarisse at sa kanyang pamilya.”
“Hindi makatarungan iyan!” sigaw ni Gabriel sa screen.
