PITONG TAON AKONG NAGHINTAY NA PAKASALAN NIYA, PERO SA HARAP NG MGA MAGULANG KO, GINAWANG KATATAWANAN NG BEST FRIEND NIYA ANG HALAGA KO—HINDI NIYA ALAM NA SA ARAW NG KASAL, IBANG LALAKI ANG MAGHIHINTAY SA ALTAR
“Twenty-eight ka na? Bawas ₱60,000!”
“Pitong taon na kayong magkasintahan? Wala nang excitement! Bawas ₱80,000!”
“Labindalawang beses kang nagtanong kung kailan kayo ikakasal? Aba, desperada! Bawas ₱100,000!”
Nagtawanan ang lahat ng bisita.
Pero ang pinakamasakit?
Ang lalaking pitong taon kong minahal ay hindi man lang ako ipinagtanggol.
Sa halip, kinuha niya ang calculator at sinabing, “May iba pa tayong dapat ibawas.”
Ako si Andrea Villanueva, dalawampu’t walong taong gulang, isang accountant sa Makati.
Pitong taon na kaming magkasintahan ni Marco Alvarado, anak ng isang mayamang negosyante sa Metro Manila.
Akala ko, ang araw na dadalhin niya ang pamilya niya sa bahay namin sa Batangas para pag-usapan ang kasal ay magiging pinakamasayang araw ng buhay ko.
Nagkamali ako.
Isang linggong naghanda ang mga magulang ko.
Nagpintura si Papa ng sala. Bumili si Mama ng bagong kurtina. Kahit masakit na ang tuhod niya, maaga siyang gumising para magluto ng kare-kare, kaldereta, at paboritong leche flan ni Marco.
“Anak,” sabi ni Mama habang inaayos ang mesa, “kahit simple lang tayo, gusto kong maramdaman nilang mahalaga sa atin ang pagdating nila.”
Ngumiti ako.
“Ma, hindi naman maarte si Marco.”
Iyon ang pinaniniwalaan ko noon.
Bandang alas-dose, dumating ang tatlong mamahaling sasakyan.
Kasama ni Marco ang ilan niyang kaibigan at si Bianca Salcedo—ang babaeng palagi niyang ipinapakilalang best friend niya mula pagkabata.
Maganda si Bianca. May mamahaling handbag, designer na damit, at ngiting parang palaging may alam na hindi alam ng iba.
Pagkaupo namin sa hapag, bigla siyang naglabas ng makukulay na papel.
“May surprise ako!” masigla niyang sabi.
Isa-isa niyang ipinamahagi ang mga papel sa mga kasama nila.
Nakasulat sa itaas:
BRIDE PRICE DEDUCTION VOUCHER
Napakunot ang noo ko.
“Bianca, ano ‘to?”
Tumawa siya.
“Game lang, Andrea! Para malaman natin kung magkano talaga ang halaga mo bilang future wife ni Marco!”
Naramdaman kong nanlamig ang mga daliri ko.
“Joke lang naman,” dagdag niya. “Huwag kang pikon.”
Pagkatapos, nagsimula siyang magbasa.
“Twenty-eight years old na! Bawas ₱60,000!”
Nagtawanan ang mga kaibigan niya.
“Seven years nang girlfriend? Wala nang thrill! Bawas ₱80,000!”
Mas lumakas ang tawanan.
“Palaging nagtatanong tungkol sa kasal? Bawas ₱100,000!”
Napatingin ako kay Marco.
Umaasa akong sasabihin niyang tama na.
Pero ngumisi lang siya.
“May nakalimutan ka, Bianca.”
Kinuha niya ang calculator.
“Gusto pa ring magtrabaho pagkatapos ng kasal. Bawas ₱100,000 dahil baka wala nang oras para sa pamilya.”
Napatigil ako.
“Marco, napag-usapan na natin ‘yan. Hindi ko iiwan ang trabaho ko.”
Hindi niya ako pinansin.
“At may matatandang magulang na kailangan pang suportahan. Bawas ₱70,000.”
Doon ko nakita ang pagbabago sa mukha ni Papa.
Kanina, masaya siyang nagkukuwento tungkol sa maliit naming taniman.
Ngayon, nakayuko siya.
Mahigpit ang pagkakahawak niya sa laylayan ng pantalon.
Si Mama naman ay pilit na nakangiti, kahit nanginginig ang labi.
Pagkatapos ng ilang minuto, ipinakita ni Marco ang calculator.
“Mula sa ₱288,000 na napag-usapang tulong sa paghahanda ng kasal, naging negative ₱200,000!”
Pumalakpak si Bianca.
“So, technically, pamilya ni Andrea ang may utang sa pamilya ni Marco!”
Nagtawanan na naman sila.
Gusto kong sumigaw.
Pero nakita kong tahimik na tumayo si Papa para kumuha pa ng tubig para sa mga bisita.
Parang walang nangyari.
Parang hindi siya nilait sa sarili niyang bahay.
Nagpaalam akong pupunta sa banyo.
Habang pabalik ako, narinig ko ang tawanan mula sa garahe.
Nandoon si Marco, si Bianca, at ang mga kaibigan nila.
“Pare,” sabi ng isang lalaki, “baka seryosohin ng pamilya ni Andrea ‘yung ₱200,000!”
Humalakhak si Bianca.
“Eh, ang hirap-hirap ng lugar nila! Kahit ibenta nila ‘yang lumang bahay, baka kulang pa!”
Sumandal si Marco sa kotse.
“Exactly.”
Tumigil ang paghinga ko.
“Alam kong hindi nila kayang maglabas ng ganoong pera,” patuloy niya. “Kaya nga ginawa ko ‘yon.”
“Bakit naman?” tanong ng kaibigan niya.
Napangisi siya.
“Para tumigil na si Andrea sa kakakulit tungkol sa kasal. Siguro ilang buwan na naman siyang tatahimik.”
“Grabe ka!” natatawang sabi ni Bianca. “Pero effective!”
“Of course. Mahal na mahal niya ako. Hindi niya ako kayang iwan.”
Hindi ko na hinintay ang kasunod.
Tahimik akong bumalik sa bahay.
Pagpasok ko sa kuwarto, nadatnan ko sina Mama at Papa na magkatabing nakaupo.
May hawak na passbook si Papa.
“Anak,” mahinang sabi niya, “may ₱80,000 pa kami sa bangko.”
Napatingin ako sa kaniya.
“Para saan po?”
“Para sa kasal mo.”
Huminga siya nang malalim.
“Kung kailangan talaga ng ₱200,000, baka puwede nating ibenta ang bahay. May maliit naman tayong lupa sa likod. Doon na lang kami magtatayo ng kubo ng Mama mo.”
Parang may dumurog sa dibdib ko.
“Pa…”
Hinawakan ni Mama ang kamay ko.
“Anak, huwag kang mag-alala. Basta matuloy lang ang kasal mo sa lalaking mahal mo.”
Tinitigan ko ang mga kamay nila.
Mga kamay na nagtrabaho nang ilang dekada para mapagtapos ako.
Mga kamay na may kalyo at mga peklat.
At ngayon, handa nilang isuko ang tahanang pinaghirapan nila para sa isang lalaking ginawang katatawanan ang pamilya namin.
Kinuha ko ang passbook.
Ibinalik ko iyon kay Papa.
“Hindi natin ibebenta ang bahay.”
“Pero anak—”
“Pa, hindi na po si Marco ang mapapangasawa ko.”
Natigilan silang dalawa.
“Anak, pitong taon kayo,” bulong ni Mama. “Baka galit ka lang.”
Umiling ako.
“Pitong taon din akong naghintay na piliin niya ako. Ngayon, ako naman ang pipili.”
Kinuha ko ang cellphone ko.
May isang numero roon na pitong taon ko nang hindi tinatawagan.
Gabriel Reyes.
Kaibigan ko noong kolehiyo.
Isang lalaking minsang nagsabi sa akin bago siya umalis papuntang Singapore:
“Andrea, kung dumating ang araw na mapagod kang maghintay sa taong hindi ka kayang piliin, puwede mo ba akong bigyan ng pagkakataon?”
Noon, tinanggihan ko siya.
Dahil mahal ko si Marco.
Dahil naniwala akong ang pitong taon ay sapat na dahilan para manatili.
Nanginginig ang kamay kong pinindot ang call button.
Tatlong ring.
“Hello?”
Napapikit ako.
“Gabriel… naaalala mo pa ba ang sinabi mo noon?”
Tahimik siya.
“Alin doon?”
Huminga ako nang malalim.
“Na gusto mo akong pakasalan.”
Ilang segundo ang lumipas.
Pagkatapos, narinig ko ang boses niyang matatag.
“Oo, Andrea.”
“Kung tatanungin kita ngayon… totoo pa rin ba?”
Hindi siya nagdalawang-isip.
“Totoo pa rin. Pero gusto kong malaman kung ito talaga ang gusto mo, hindi dahil nasaktan ka lang.”
Doon ako tuluyang napaiyak.
“Pagod na akong magmakaawa sa maling tao.”
“Kung ganoon,” sabi niya, “uuwi ako. Mag-usap tayo nang maayos.”
Pagkababa ko ng telepono, niyakap ako ni Mama.
“Anak, sigurado ka ba?”
“Opo.”
Kinagabihan, umalis si Marco at ang mga kaibigan niya para matulog sa isang mamahaling hotel.
Hindi nila nagustuhan ang kuwartong inihanda nina Mama at Papa.
“Ang tigas ng kama,” reklamo ni Bianca.
“Wala bang mas magandang banyo?” dagdag ng isa.
Hindi man lang nagpasalamat si Marco.
Pagkaalis nila, nakita kong tahimik na tinatanggal ni Mama ang bagong bedsheet.
“Ma, bakit mo tinatanggal?”
Ngumiti siya nang malungkot.
“Baka hindi talaga sila komportable rito, anak. Pasensiya na. Hindi kasi tayo mayaman.”
Niyakap ko siya mula sa likod.
“Ma, wala kang dapat ipagpasensiya.”
Biglang may kumatok sa gate.
Akala namin bumalik si Marco.
Nagmamadaling lumabas si Mama.
Pero nang buksan niya ang pinto, isang lalaking may dalang maliit na maleta ang nakatayo roon.
Hingal siya, na para bang nagmadaling bumiyahe.
“Magandang gabi po,” sabi niya.
Pagkakita sa akin, lumambot ang mga mata niya.
“Andrea.”
Si Gabriel.
At bago pa ako makapagsalita, lumapit siya kay Papa, magalang na nagmano, at nagsabi:
“Sir, hindi po ako narito para basta kunin ang anak ninyo. Nandito po ako para humingi ng pagkakataong patunayan na kaya ko siyang mahalin nang may respeto.”
Napatakip ng bibig si Mama.
Pero hindi pa doon natapos ang gabing iyon.
Dahil ilang sandali matapos pumasok si Gabriel, tumunog ang cellphone ko.
Isang mensahe mula kay Marco.
“Andrea, may sorpresa ako sa iyo. Sa loob ng tatlong araw, iaanunsiyo ko na ang petsa ng kasal natin. Kaya ayusin mo na ang ugali mo.”
Napatingin ako kay Gabriel.
At sa unang pagkakataon sa loob ng pitong taon, hindi ako natakot na mawala si Marco.
Dahil ang hindi niya alam…
Sa mismong araw na balak niyang ipahayag ang kasal namin, may isa na akong desisyong hindi niya kailanman inasahan.
